فارکس های ایرانی

چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم


موقعیت سد ایلیسو در جنوب شرق ترکیه

چرا خرید ملک در ترکیه یک سرمایه گذاری ایده آل برای خارجی ها است؟

بازار املاک و مستغلات ترکیه طی سالهای گذشته موفق به جذب تعداد زیادی از ملیت های خارجی شده است تا جایی که در میان قوی ترین و فعال ترین بازارهای املاک و مستغلات در جهان طبقه بندی شد. یک سرمایه گذاری ایده آل ، اما تأثیرگذارترین عامل حمایت عظیم دولت است که به ویژه در این مورد ارائه می شود ، و این نمایانگر انبوهی از امکانات و امتیازات است که خرید ملک در ترکیه را به یکی از بهترین گزینه های سرمایه گذاری برای خارجی ها تبدیل کرده است.

تابعیت در ازای خرید ملک در ترکیه

دولت ترکیه به طور کلی به دنبال چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم احیای بخش سرمایه گذاری در املاک و مستغلات در کشور بخصوص در استانبول است ، و به همین دلیل است که در قانون تابعیت سال 2010 و اصلاحات آن در سال 2018 مقرر شده است که خرید ملک در ترکیه یکی از راه های اخذ تابعیت ترکیه است که به دو برابر شدن تقاضا کمک کرد. تقاضا برای سرمایه گذاری در املاک و مستغلات توسط عرب ها و خارجی ها ، به ویژه از آنجایی که گذرنامه ترکیه در میان 30 پاسپورت قدرتمند در جهان قرار دارد و امتیازات و اختیارات ویژه ای را به دارنده آن اعطا می کند.

قانونگذار ترکیه بسیاری از مزایا و امکانات را تضمین کرده است و برای کسانی که مایل به خرید ملکی در ترکیه به منظور اخذ تابعیت چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم ترکیه هستند ، مهمترین و برجسته ترین این مزایا را مشخص کرده است که به شرح زیر می باشد:

ارزش املاک واجد شرایط برای تابعیت 250 هزار دلار آمریکا تعیین شد که در نتیجه کمترین هزینه در میان سایر گزینه های سرمایه گذاری اعطای تابعیت مانند "سپرده های بانکی ، خرید سهام و اوراق قرضه . و غیره" است که حداقل 500 هزار دلار آمریکا تخمین زده شده .

هنگام خرید بیش از یک ملک می توان تقاضای تابعیت کرد ، مشروط بر اینکه ارزش کل آنها بیش از 250،000 دلار باشد.

تابعیت ترکیه به هر یک از سرمایه گذاران "خریدار املاک و مستغلات" و اعضای خانواده وی اعطا می شود که همسر و فرزندان آن کمتر از 18 سال باشد.

افراد بالای 18 سال می توانند از طریق سرمایه گذاری در املاک و مستغلات با همان ارزش و شرایط ، تابعیت ترکیه را دریافت کنند.

قانون شهروندی برای هر دو نوع املاک و مستغلات در ترکیه (مسکونی / تجاری) اعمال می شود.

قانون ترکیه در صورت دریافت تابعیت ترکی ، فرد را ملزم به ترک تابعیت اصلی خود نمی کند، و فرد اجازه دارد ملیت اصلی کشور خود را داشته باشد.

اخذ تابعیت ترکیه از طریق سرمایه گذاری در املاک و مستغلات برای اقامت دائم برای دوره های خاص در این کشور الزامی نیست.

فراهم آوردن امکان تکمیل مراحل خرید ملک در ترکیه و درخواست تابعیت از طریق نمایندگان

روش های داشتن املاک و مستغلات در ترکیه برای خارجی ها

ما قبلاً اشاره کردیم که دولت ترکیه به طور قطع از سرمایه گذاران خارجی چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم در بخش املاک و مستغلات پشتیبانی می کند ، یکی از برجسته ترین این حمایت ، غلبه بر موانع معمول است که می تواند با آن روبرو شود ، و تسهیل مراحل قانونی برای انجام هرگونه خرید ملک در ترکیه و انتقال سند مالکیت به آن ، و طی مراحل قانونی برای درخواست تابعیت برای ذینفع اصلی و خانواده وی و صدور گذرنامه ترکیه.

مراحل فرآیند خرید ملک در ترکیه را می توان از نظر ارزش قیمت خلاصه کرد و درخواست شهروندی در مجموعه ای از مراحل ساده به شرح زیر ذکر کرد:

تهیه و ترجمه اسنادی که هویت فرد را اثبات کند با مترجم معتبر.

تمایز بین املاک موجود و اتمام فرآیند خرید.

اخذ سند انطباق املاک و مستغلات.

ارزیابی املاک توسط یک موسسه ارزیابی مورد تأیید دولت ترکیه.

درخواست دادن برای تابعیت ترکیه

ما در Homey ، به عنوان مشاور املاک و مستغلات ، در تمامی مراحل از مشتریان خود پشتیبانی می کنیم ، جستجوی ملک مناسب که دارای تمام مشخصات مورد نیاز قانون ترکیه برای درخواست تابعیت وصدور گذرنامه ترکی و خانواده شما باشد ، همراه با انواع خدمات دیگر که شرایط شما را تضمین می کند. دستیابی به بیشترین بازده از طریق سرمایه گذاری در املاک و مستغلات در ترکیه ، زیرا هدف اصلی ما لذت بردن از یک تجربه سرمایه گذاری منحصر به فرد و ایمن است که بیشترین سود را برای شما خواهد داشت.

تسهیلات و معافیت های مالیاتی

یکی از مهمترین عواملی که خرید یک ملک در ترکیه را به یک سرمایه گذاری ایده آل برای ملیتهای خارجی تبدیل می کند این است که حمایت دولت و تسهیلاتی که به افرادی که مایل به داشتن املاک و مستغلات هستند،محدود نمی شود بلکه شامل مراحل پس از فروش و فروش اسناد و مدارک است ، بنابراین یک سرمایه گذاری به این کارتمایل واقعی دارد. املاک و مستغلات در ترکیه یک تجربه منحصر به فرد است ، شاید برجسته ترین دلیل این امر مربوط به کاهش ارزش مالیات - و کلیه موارد مادی - تحمیل شده بر املاک و مستغلات متعلق به خارجی ها است.

مالیات ارزیابی شده در مورد املاک و مستغلات در ترکیه در مقایسه با میانگین ارزش درآمد و مالیات موجود در سایر بازارهای املاک و مستغلات به ویژه بازاراروپا بسیار کم است. از سال 2017 ، پارلمان ترکیه خریدارخارجی هر نوع املاک و مستغلات در ترکیه را از مالیات اضافه شده که در سال تخمین زده شد ، معاف کرد. گذشته 8٪ از ارزش املاک فروخته شده افزایش یافته است و گزارش شده است که این معافیت به افزایش نرخ خارجی های خرید املاک و مستغلات در ترکیه با درصد زیادی تقریباً 13٪ کمک کرده است.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تسهیلات و معافیت های مالیاتی خرید املاک و مستغلات در ترکیه ، لطفا از طریق فرم زیر با مشاور املاک خود تماس بگیرید.

نواع مالیات بر املاک و مستغلات در ترکیه

مجموعه دیگری از مالیات - غیر از مالیات بر ارزش افزوده - وجود دارد که در هنگام خرید ملک در ترکیه ملزم به پرداخت آن خواهید بود ، اما بسیار کم است و نمی تواند بر ارزش سرمایه گذاری یا اندازه بازده سود در این زمینه تأثیرمنفی بگذارد به طور کلی می توان مالیات املاک و مستغلات در ترکیه را به موارد زیر تقسیم کرد:

مالیات سالانه : این مالیات به محض انتقال سند مالکیت به آنها ، به مالکان املاک و مستغلات در ترکیه - اعم از خارجی یا ساکن – از طرف ومسئول مطالبه آن که به عنوان "مالیات شهرداری" شناخته می شود، اعمال می شود که این مالیات 0.03٪ از قیمت ملک است اگر ارزش این ملک 100000 دلار باشد ، مالیات تعیین شده برای آن فقط 30 دلار است.

مالیات تاپو(سند) : این مالیات فقط با ثبت اسناد انتقال مالکیت ملک فقط با 4٪ از ارزش قیمت ملک فروخته شده ، یک بار پرداخت می شود. گاهی اوقات مالیات به طور عادلانه بین فروشنده و خریدار پرداخت می شود ، یا طبق توافق دو طرف هنگام امضا قرارداد و تکمیل قرارداد انجام می شود.

مالیات بر سود املاک و مستغلات : این مالیات بر ارزش سود سرمایه اعمال می شود ، به معنای ارزش بیش از مقدار اصلی هنگام فروش ملک است و با نرخ 15: 35٪ است ، اما خبر خوب این است که اگر سرمایه گذار قبل از 5 سال ملک خود را به فروش نرساند ، از این مالیات معاف است.

خرید ملک در ترکیه سرمایه گذاری برای حال و آینده است.

آمارها نشان می دهد که افزایش مداوم مشارکت شهروندان خارجی برای خرید املاک و مستغلات در ترکیه به طور کلی ، به ویژه در مشهورترین و پر جنب و جوش ترین شهر این کشور،استانبول ، که در لیست برجسته ترین مقاصد گردشگری در جهان قرار دارد ، افزایش می یابد. این تمایل شدید سرمایه گذاران عرب و خارجی برای خرید ملکی در ترکیه نتیجه مطالعات دقیق و تحلیل دقیق اوضاع است که به طور قطعی ثابت کرده است که بازار املاک و مستغلات ترکیه بهترین گزینه است.

می توان گفت که داشتن ملک در ترکیه یک سرمایه گذاری متمایز و تضمین شده برای حال و آینده است ، در حال حاضر بازار املاک و مستغلات ترکیه یکی از قوی ترین بازارهای املاک و مستغلات در جهان است و سرمایه گذاران را برای بهره مندی بی پایان از مزایا را تضمین می کند و بازده بالایی دارد ، توسعه ای که در مرحله فعلی توسط این کشور تصویب شده است ،از آنجا که استانبول یکی از سریعترین شهرهای در حال رشد و جذاب ترین برای جهانگردی در جهان ، است که قیمت املاک و مستغلات در ترکیه در سالهای آینده شاهد افزایش زیادی خواهد بود ، که شامل استقرار بسیاری از پروژه های مهم مانند پل سوم استانبول و کانال جدید استانبول و سایر موارد است ، همه تایید می کنند خرید ملک در ترکیه اکنون یک فرصت طلایی برای سرمایه گذاری در حال و آینده است.

با تماس با مشاوراملاک خود با پرکردن فرم زیر اطلاعات بیشتری در مورد خرید املاک و مستغلات در استانبول و مزایای سرمایه گذاری در بازار املاک و مستغلات ترکیه کسب کنید:

چرا سرمایه خارجی جذب ترکیه می شود؟

نماینده تبریز در مجلس در رادیو گفت‌وگو، تاکید کرد هرچه ارزش پول ملی در ترکیه کاهش می یابد، رغبت سرمایه گذاران خارجی از جمله ایرانیان برای ورود سرمایه به این کشور فزونی می گیرد.

احمد علیرضا بیگی در مصاحبه با برنامه «رویداد» در خصوص مشکلاتی که ایرانی های سرمایه گذار در ترکیه دارند و معضلاتی که ترک ها برای اینان به بار آورده اند، گفت: این اتفاق معلولِ نا امنی اقتصادی در کشور است و سبب خروج سرمایه از کشور شده است.

وی از تسهیلات و مزایایی که ترک ها به ایرانیان می دهند سخن گفت و افزود: ما بایستی امنیت سرمایه را با تغییر نگرش به موضوع اقتصاد در کشور ایجاد کنیم و این اقتصاد اگر زنده و واقعی دیده نشود، قطعا سرمایه ها احساس امنیت نخواهند کرد.

بیگی ادامه داد: باید دید چه تغییراتی در کشور رخ داده است که شاهد افزایش استقبال از سرمایه گذاری در ترکیه بوده ایم.

این نماینده ساده ترین نوع سرمایه گذاری در خارج کشور را خرید ملک عنوان کرد و افزود: متاسفانه به اقتصاد نگاهی خاص داریم و حاضر به پذیرش این واقعیت نیستیم که اقتصاد هم یک موجود زنده است و در مقابل چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم تصمیمات و رخدادهای سیاسی و اجتماعی واکنش نشان می دهد.

بیگی تصریح کرد: اگر اقتصاد را به عنوان یک واقعیت زنده نپذیریم، سرمایه در آن احساس امنیت نخواهد کرد و لذا نوع سرمایه گذاری ها در بخش های مختلف کشور، چنین امنیتی را نشان نمی دهد. همچنین مواجهه ما سلبی است نه ایجابی!

وی ترکیه را به عنوان یکی از 5 کشور سرمایه پذیر جهان معرفی کرد و گفت: این مسئله به خاطر نوع نگرش ترکیه نسبت به اقتصاد است چراکه با اقتصاد به عنوان یک واقعیت کنار آمده است و هرچه ارزش پول ملی این کشور تضعیف می گردد، میزان اقبال برای سرمایه گذاری در این کشور افزوده می گردد.

بیگی با بیان اینکه امروز هر 10 لیر برابر با یک دلار می باشد، تصریح کرد: ترکیه خلأهای خود را با پذیرش هرچه بیشتر سرمایه از کشورهای دیگر جبران می کند ولی ایران به عنوان کشوری که در همسایگی عراق قرار گرفته، نتوانسته پذیرای سرمایه گذاری مردم این کشور باشد ولی این اتفاق در ترکیه افتاده است.

وی خاطرنشان ساخت: اقتصاد به هیچ عنوان دستور پذیر نیست و این واقعیتی است که باید خود را با آن تطبیق دهیم. مجلس نیز اهتمام خود را نشان داده و تلاش دارد امکان خوبی برای جذب سرمایه فراهم کند ولیکن هنوز رسالتی که بر دوش داشته را به طور واقع اجرایی نکرده است.

مثلث اوکراین، روسیه و ترکیه/ چرا اردوغان در پی میانجیگری است؟

مثلث اوکراین، روسیه و ترکیه/ چرا اردوغان در پی میانجیگری است؟

ترکیه در حالی خواهان وساطت برای حل بحران اوکراین و روسیه است که با ادامه فروش پهپاد به دولت کی یف نشان داد در شرایط فعلی استانداردی دوگانه را دنبال می کند.

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل - آذر مهدوان : مدتی است که اخبار مربوط به تنش‌های روسیه و اوکراین توجه رسانه‌های جهان را به خود جلب کرده است. بعد از اختلاف روسیه با ناتو و تحرکات آمریکا در دریای سیاه، اکنون شاهد بحران اوکراین و ادعای طرف‌های غربی در خصوص جنگ احتمالی میان مسکو و کی یف هستیم، به طوری که آمریکا و دیگر اعضای ناتو این مساله را به گونه‌ای جلوه می‌دهند که گویا روسیه در تدارک حمله به اوکراین است. در روزهای اخیر هم ایالات متحده آمریکا، انگلیس و کانادا با دامن زدن بر این بحران در حال ارسال محموله‌های تسلیحاتی به اوکراین هستند.

نگرانی ترکیه از بحران اوکراین

در مقابل، برخی کشورها نیز در تلاش هستند تا ادامه این تنش تبدیل به درگیری نظامی میان روسیه و اوکراین نشود. ترکیه یکی از این کشورها است به طوری که مقامات ترکیه در روزهای اخیر از شرایط به وجود آمده ابراز نگرانی می‌کنند و آمادگی آنکارا را برای حل و فصل این بحران از مسیر دیپلماسی مطرح کرده اند.

برای نمونه «ابراهیم کالین» سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه در ۲۹ دی ماه سال جاری در سخنانی اعلام کرد که آنکارا آماده هر گونه نقش آفرینی برای حل تنش میان روسیه و اوکراین است. ابراهیم کالین با بیان اینکه آنکارا نمی‌خواهد شاهد جنگ جدیدی باشد گفت که مشکل فعلی ابعادی فراتر از تنش بین روسیه و اوکراین دارد، برای همین یک گفتگوی واقعی با در نظر گرفتن جامع امور، بیش از هر زمان دیگری ضروری است.

درخواست اردوغان برای ریش سفیدی در بحران روسیه و اوکراین با حواشی دیدار اخیرش با «ولودیمیر زلنسکی» رئیس جمهور اوکراین، در تضاد به نظر می‌رسد در پی این اظهارات سخنگوی دولت ترکیه، «خلوصی آکار» وزیر دفاع ترکیه نیز با اعلام اینکه گفتگوهای مقامات ترکیه با روسیه و اوکراین ادامه خواهد داشت، گفت: آنکارا برای حل این تنش به مسئولیت پذیری خود ادامه خواهد داد.

مدتی پیش هم «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه درخواست میانجیگری بین دو طرف را مطرح کرد. اردوغان با بیان اینکه بحران بین روسیه و اوکراین باید از طریق گفتگو حل و فصل شود تاکید بر این موضوع داشت که ترکیه می‌تواند میزبان رؤسای جمهور روسیه و اوکراین باشد تا به این ترتیب، تنش پیش آمده کم و مسیر صلح هموار شود.

اگر چه این پیشنهاد با استقبال و خوشرویی مسکو و کی یف همراه شد اما درخواست اردوغان برای ریش سفیدی در بحران روسیه و اوکراین با حواشی دیدار اخیرش با «ولودیمیر زلنسکی» رئیس جمهور اوکراین در تضاد به نظر می‌رسد به طوری که در ۱۴ بهمن ماه، اردوغان در جریان سفرش به اوکراین اعلام کرد ترکیه توافق توسعه تجارت پهپادی با دولت اوکراین را امضا کرده است.

استاندارد دوگانه در فروش پهپاد به اوکراین

لازم به یادآوری است که این اولین توافق تسلیحاتی میان دو کشور نیست و ترکیه از سال ۲۰۱۹ تا کنون دهها پهپاد به همراه موشک‌ها و ایستگاههای کنترل پهپادی به اوکراین فروخته است.

اگر چه این بار دولت روسیه واکنش تندی به این موضوع نشان نداده اما در واپسین روزهای سال میلادی ۲۰۲۱، «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه در تماس تلفنی با اردوغان از استقرار پهپادهای تهاجمی اوکراین در مرزهای این کشور شدیداً انتقاد کرد.

فروش پهپاد به اوکراین، در داخل ترکیه هم مخالفانی دارد انتقادهای مربوط به صادرات پهپاد به اوکراین آن هم در اوج بحران روسیه و اوکراین صرفاً محدود به دولت مسکو نیست، بلکه داخل ترکیه نیز واکنش‌هایی به همراه داشته است. برای نمونه «دوغو پرینچک» رئیس حزب وطن ترکیه، گفته است که همکاری اوکراین و ترکیه در تأمین پهپادهای «بیرقدار» برای کی یف یک اشتباه بزرگ است و می‌تواند عواقب منفی برای آنکارا داشته باشد.

پرینچک هشدار داد: «عرضه هواپیماهای بدون سرنشین بیرقدار توسط ترکیه به اوکراین اشتباه بزرگی است، حزب ما بارها این را اعلام کرده است. این سلاح در نهایت نه تنها علیه روسیه، بلکه علیه خود ترکیه نیز استفاده خواهد شد».

پیش تر نیز «اسماعیل حققی پکین» رئیس سابق اطلاعات ستاد کل ارتش ترکیه، در سخنانی گفته بود: صادرات پهپادها باید حساب شده تر انجام شود زیرا فروش این تجهیزات ممکن است بعدتر برای خود ترکیه نیز دردسر ساز بشود. اوکراین می‌خواهد از پهپاد ها علیه روسیه در «دونباس» استفاده کند و قطعاً نقش آفرینی این پهپاد ها در تنش‌های کی یف -مسکو روابط ترکیه با روسیه را خدشه دار خواهد کرد.

دلایل پیشنهاد میانجیگری

اما باوجود این رفتار متضاد ترکیه در موضوع روسیه و اوکراین جای سوال است که چرا رئیس جمهور این کشور خواهان میانجیگری میان اوکراین و روسیه است؟

ترکیه با روسیه روابط اقتصادی بسیار مطلوبی دارد، با توجه به اینکه شاهرگ حیاتی ترکیه وابسته به صنعت گردشگری است و اغلب گردشگران در ترکیه از کشور روسیه هستند، ادامه تنش می‌تواند ترکیه را هم در تنگنا قرار دهد. علاوه بر این ترکیه منافع اقتصادی خود را در اوکراین نیز دنبال می‌کند. هم اکنون چندین شرکت پیمانکار ترکیه‌ای در اوکراین فعالیت می‌کنند و چند گروه سرمایه گذاری تُرک نیز در کی یف و مناطق دیگر سرمایه گذاری کرده اند. بنابراین، اوکراین برای ترکیه یک بازار اقتصادی پرسود محسوب می‌شود. علاوه بر این، سفر ۲ میلیون گردشگر اوکراینی در سال ۲۰۲۱ میلادی به ترکیه، دولت این کشور را در وضعیتی قرار داده که دوست ندارد منافع اقتصادی اش تحت تأثیر تنش منطقه‌ای قربانی شود.

به این شرایطی که دولت ترکیه در خصوص موضوع روسیه و اوکراین با آن مواجه است باید مسائل دریای سیاه را نیز اضافه کرد. موضوع دریای سیاه در نقش آفرینی ترکیه برای پایان دادن به بحران اوکراین و روسیه در حالی منشأ اثر است که تحرکات آمریکا و ناتو در دریای سیاه طی ماه‌های اخیر و تلاش برای عضویت اوکراین در ناتو خشم روسیه را به همراه داشته است. آنکارا به تازگی موفق به کشف منابع گازی در این بستر آبی شده است و دوست ندارد این دریا مرکز تنش‌های روسیه، اوکراین و یا ناتو باشد تا با خیال راحت فعالیت خود را انجام دهد.

دلیل دیگر رفتارهای ترکیه به سیاست داخلی دولت مربوط است. با نزدیک شدن انتخابات ریاست جمهوری ترکیه که قرار است سال ۲۰۲۳ برگزار شود، بازار فعالیت‌های سیاسی حزب عدالت و توسعه در داخل ترکیه بابت اثرگذاری در معادلات بین المللی حسابی داغ شده است. اردوغان قصد بهره برداری از بحران روسیه و اوکراین را دارد. ابتکار عمل آنکارا برای حل فضای متشنج میان دو کشور می‌تواند تأثیر مطلوبی در سبد آرای اردوغان داشته باشد.

نتیجه

با همه این تفاسیر به نظر می‌رسد ترکیه برای کاهش تنش در مناسبات اخیر اوکراین و روسیه عزم خود را جزم خواهد کرد. اما جای سوال است که چرا آنکارا به حل کردن این بحران امید دارد. دلیل این موضوع را می‌توان در روابط مطلوب و رو به پیشرفت ترکیه با طرف‌های اوکراینی و روسی تحلیل کرد. برای مثال در روابط ترکیه با روسیه فراز و نشیب‌های بسیاری تجربه شده است، بعد از جنگ سوریه و ساقط کردن بمب افکن‌های روسی توسط ترکیه اگر چه در روابط دو کشور فضای متشنجی حاکم شد اما کودتای ناکام ۲۰۱۶ و سیاست تخریبی واشنگتن علیه آنکارا، ترکیه را به سمت همگرایی با روسیه سوق داد. از آن تاریخ به بعد شاهد پیشرفت چشم گیری در روابط دو کشور در بُعد اقتصادی، نظامی و سیاسی هستیم. اگر چه کریمه به خاطر وجود تاتارها از سوی ترکیه به عنوان جغرافیای روسیه به رسمیت شناخته نشده است، اما روسیه توجهی به این موضع ترکیه ندارد.

اما از سوی دیگر روابط حسنه‌ای هم میان ترکیه و اوکراین مشاهده می‌شود. از سال ۲۰۱۹ که زلنسکی بر کرسی ریاست جمهوری اوکراین نشست حدود ۶ دیدار میان او و اردوغان صورت گرفته است.

رفتارهای متضاد دولت آنکارا حاکی از آن است که در میانه بحران اوکراین، ترکیه در پی موازنه قدرت و معرفی خود به عنوان بازیگری تأثیرگذار در منطقه است

ارتباط سیاسی خوب اردوغان با رؤسای جمهور روسیه و اوکراین این فرصت را به آنکارا داده تا در حل اختلافات میان دو کشور خودنمایی کند. البته تجربه به آنکارا ثابت کرده همراهی با مسکو به صرفه تر از همسو بودن با غرب است و ما در سال‌های اخیر همگامی اردوغان و پوتین را در مقابل دولت‌های عضو ناتو به خصوص آمریکا مشاهده کرده ایم. خرید سامانه‌های اس -۴۰۰ روسیه توسط ترکیه مهم‌ترین سمبل در سیاست ترکیه بود که نشان داد این کشور از روابط خود با روسیه به عنوان برگ برنده مقابل طرف‌های غربی استفاده می‌کند. در نتیجه به نظر می‌رسد ترکیه از تمام توان خود برای حل این مساله استفاده خواهد کرد تا روابط خود با روسیه و اوکراین تحت تأثیر تنش‌های اخیر قرار نگیرد.

اما با توجه به پیچیدگی‌های خاص مناسبات بین المللی نمی‌توان روند پیش رو در بحران اوکراین و روسیه را پیش بینی کرد. ترکیه نیز اگر چه به خاطر متضرر نشدن از بحران پیش آمده پا پیش گذاشته است اما حمایت از اوکراین و روند ارسال پهپاد به این کشور خود نشان می‌دهد که ترکیه در پی ایجاد توازنی قوی و خود مختار به نفع خودش است تا خود را به عنوان بازیگری تأثیرگذار در منطقه نشان دهد و اگر چه مسکو به پیشنهاد میانجیگری آنکارا روی خوش نشان داده اما برقراری روابط نظامی گسترده میان آنکارا و کی یف در شرایط کنونی تأثیر مثبتی در جلب اعتماد طرف روس نخواهد داشت.

جای سوال است ترکیه‌ای که در موضوع سوریه، لیبی و قفقاز موضعی متفاوت با روسیه دارد چگونه در حل مساله اوکراین موفق خواهد بود!؟ این سوالی است که پاسخ آن در روزهای آینده مشخص خواهد شد.

چرا ترکیه برای ایرانیان این‌همه جاذبه دارد؟

ترکیه در سال‌های اخیر برای ایرانیان تبدیل به یکی از مقاصد اصلی گردشگری، سرمایه‌گذاری، کار و تحصیل شده است

چرا ترکیه برای ایرانیان این‌همه جاذبه دارد؟

ترکیه در سال‌های اخیر برای ایرانیان تبدیل به یکی از مقاصد اصلی گردشگری، سرمایه‌گذاری، کار و تحصیل شده است. چرا ترکیه برای ایرانیان این‌همه جاذبه دارد، تا جایی که روزانه ده‌ها پرواز از مقصد تهران به استانبول و بالعکس، به‌جز راه‌های زمینی مسافران را به این شهر منتقل می‌کنند؟ چرا ایرانیان در صدر خریداران خانه و سرمایه‌گذاری در ترکیه قرار دارند؟ حتی چالش سیاسی اخیر بین ترکیه و ایران نیز نتوانسته است بر این موضوع سایه بیاندازد.

پاسخ این پرسش‌ها را در سفر به ترکیه دریافتم. از سفر قبلی بنده به این کشور کمتر از سه سال گذشته، اما در همین مدت استانبول آن روز با امروز بسیار فرق کرده است. در سفر قبلی پروژه‌های عظیمی را مانند بزرگترین بیمارستان خاورمیانه و به روایتی اروپا دیده بودم که تازه گودبرداری شده بودند. تجربه زندگی در ایران به من می‌گفت باید چند دهه بگذرد تا شاید این پروژه‌ها به بهره‌برداری برسند، اما چند روز پیش که وارد استانبول شدم دیدم که بسیاری از آنها اجرا شده و یا در حال اتمام هستند و پروژه‌های عظیم دیگری در حال ساخت هستند.

قوانین و مقررات اداری در ترکیه بسیار سهل و سریع است و در کمترین زمان ممکن امکان تاسیس شرکت، خرید و اجاره خانه و سرمایه‌گذاری بدون کاغذبازی‌های رایج وجود دارد. برخورد کارکنان اداری و شرکت‌های خصوصی بر اساس مشتری‌مداری و احترام به ارباب رجوع بنا شده است و گاهی پس از انجام کار، از مراجعان توسط سیستم‌های نظارتی درباره نحوه برخورد کارکنان و میزان رضایت ارباب رجوع نظرخواهی می‌شود.

حمایت از تولید داخلی در ترکیه به معنای واقعی کلمه صورت می‌گیرد. در این کشور با وجود اینکه جلوی عرضه محصولات خارجی گرفته نشده و حتی مشوق‌های زیادی برای سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان خارجی وجود دارد و اکثر برندهای معروف خارجی دارای کارخانه و فروشگاه‌های بزرگ هستند، اما محصولات داخلی با بهترین کیفیت از برخی عوارض و مالیات‌ها معاف بوده و بسیار ارزان‌تر به مشتری ارائه می‌شود. با کمتر از صد میلیون تومان هم امکان خرید کلیه لوازم خانه وجود دارد و هر کسی می‌تواند نیازهای خود را با هر میزان بودجه توانی که دارد تهیه کند.

کیفیت تولیدات داخلی در کنار قیمت ارزان و مناسب و ترویج فرهنگ مصرف محصولات داخلی باعث رغبت مردم به استفاده از آنها شده است. از طرف دیگر، حضور برندهای معتبر خارجی باعث افزایش رقابت و بهبود کیفیت محصولات داخلی شده است تا توان رقابت با برندهای معتبر را داشته باشند. نتیجه چنین سیاستی تولید محصولاتی مانند خودرو ملی ترکیه است که به گفته بسیاری از کارشناسان یکی از بهترین خودروها از نظر کیفی، ایمنی و امکانات رفاهی خواهد بود.

ایرانیان اما دلایل دیگری هم برای آمدن به ترکیه دارند. به لطف روابط دیرینه و دوستی و مودت دولت‌ها و ملت‌های دو کشور و قرابت‌های بسیار تاریخی، فرهنگی، زبانی و دینی، ایرانیان بدون ویزا می‌توانند هر بار تا سه ماه در ترکیه بمانند. گرفتن اقامت بسیار سهل و خرید و اجاره خانه نیز آسان است. ترک‌ها در شرایط سخت تحریم‌ها در کنار ایرانیان بوده و شمار زیادی از تجار و صاحبان کسب و کار و بطور کلی کسانی که به علت تحریم‌ها نمی‌توانند در داخل ایران فعالیت تجاری داشته باشند به ترکیه می‌آیند و کسب و کار خود را در اینجا راه می‌اندازند. این مراودات به رونق اقتصادی طرفین نیز کمک می‌کند.

در یکسال اخیر به دلیل شدت فشارهای اقتصادی و گرایش بسیاری از هموطنان ما به معاملات فارکس و ارزهای دیجیتال، تحریم‌ها در این بخش نیز تشدید شده و بسیاری را وادار به مهاجرت کرده و چه کشوری بهتر از ترکیه که هم به ایران نزدیک‌تر است و هم ایرانیان به سادگی امکان اقامت و کسب و کار دارند.

در چند روز گذشته با تعدادی از مردم استانبول درباره دیدگاه آنان درباره ایرانیان صحبت کردم. بیشتر آنان نظر مثبتی درباره ایرانیان دارند و منازعات سیاسی اخیر هیچ تفاوتی در رفتار و برخورد خوب مردم با ایرانیان ایجاد نکرده و حتی تغییری در مناسبات و برخوردهای ادارات دولتی با هموطنان ما به وجود نیامده است.

اشتراکات فرهنگی و دینی نیز در جذب ایرانیان به سوی ترکیه بی‌تاثیر نبوده است. فرهنگ، آداب و رسوم، زبان، دین و حتی شخصیت‌ها و مفاخر دو ملت مانند مولانا جلال‌الدین رومی و غیره مشترک هستند. در هر گوشه از استانبول که باشید پنج وقت صدای اذان را می‌شنوید و وارد هر مسجدی که شوید مرد و زن در فضاهایی جداگانه، اما در یک مسجد و شیعه و سنی در کنار هم نماز می‌خوانند. زبان فارسی در چند قرن اول زبان رسمی دولت عثمانی بوده و آثار خط و زبان فارسی در ترکیه هنوز هم دیده می‌شود.

نکته جالب توجه آنکه بر خلاف تصور بسیاری از ما ایرانیان، ترکیه هویت دینی و زبانی و فرهنگی خود را از دست نداده و حتی آن را تقویت کرده است. در مراجعه به مساجد وجود انبوه نمازگزاران از مذاهب مختلف اسلامی و شیعه و سنی در کنار هم شاید ما را متحیر کند، اما این واقعیتی است که در ترکیه لائیک وجود دارد.

کتابفروشی‌های ترکیه مملو از خریداران کتاب است و هر فرد خارجی که به این کشور می‌آید بر اساس قانونی نانوشته زبان ترکی را فرا می‌گیرد، زیرا بسیاری از ترک‌ها به زبان دیگری مسلط نیستند و علاوه بر حلاوت ترکی و واژگان بی‌شمار مشترک فارسی و ترکی، نیاز به یادگیری این زبان به‌شدت احساس می‌شود و مردم نیز به شما کمک می‌کنند تا ترکی را یاد بگیرید.

ترکیه با وجود اینکه مانند ایران سرشار از نفت و گاز و. نیست، به لطف سیاست‌های اقتصادی و تدبیر دولتمردان و گشودن درها به روی متخصصان و سرمایه‌گذاران و شرکت‌ها و برندهای معتبر و توسعه انواع توریسم توانسته در طی چند دهه به کشوری تبدیل شود که به سرعت در حال توسعه بوده و علاوه بر ایرانیان، برای کشورهای پیشرفته نیز جذاب است. استفاده دولتمردان جمهوری اسلامی از تجربیات ترکیه برای توسعه و رونق اقتصاد و رفاه کشورمان و تحکیم روابط دوستانه و تاریخی می‌تواند منافع طرفین را تامین کند. اتحاد قدرتمند و بزرگ میان ترکیه و ایران قطعا به ثبات و امنیت سایر کشورهای منطقه نیز کمک خواهد کرد.

منبع: خبرگزاری آناتولی

[محمود براهویی‌نژاد، روزنامه‌نگار و سردبیر نشریه «حرّیت» در استان سیستان و بلوچستان ایران است.]

*نکات مندرج در این نوشته بیانگر دیدگاه نویسنده است و الزاما به معنی رویکرد خبرگزاری آناتولی نیست.

افتتاح سد «ایلیسو» و تکمیل جنگ آبی ترکیه علیه کشورهای همسایه

رئیس‌جمهور ترکیه سرانجام به طور رسمی سد «ایلیسو» بر روی رود دجله را افتتاح کرد تا همزمان با بهره‌مندی ترکیه از مواهب آن، کشورهای منطقه با اثرات زیست‌محیطی، اجتماعی، اقتصادی و چه بسا امنیتی دست و پنجه نرم کنند.

افتتاح سد «ایلیسو» و تکمیل جنگ آبی ترکیه علیه کشورهای همسایه

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس، «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهور ترکیه روز شنبه (۱۵ آبان) سرانجام سد بحث‌برانگیز «ایلیسو» را بر روی رود دجله افتتاح کرد. سدی که آبگیری و افتتاح آن در سال‌های گذشته با اعتراضات رسمی دولت عراق و ایران همراه بوده است، هرچند آن‌چنان که باید این اعتراضات از سوی دولت ایران پیگیری نشد و اکنون این سد مانده است و تبعات زیست محیطی، اجتماعی و چه بسا امنیتی که به ویژه مردم عراق باید منتظر آن باشند.

«رحیم میدانی» معاون وقت وزیر نیرو در دولت حسن روحانی در مهر ماه ۱۳۹۶ در پاسخ به سؤال خبرنگار فارس مبنی بر واکنش دولت به ساخت سد «ایلیسو» گفته بود که وزارت نیرو مراتب اعتراض خود را نسبت به احداث سد ایلیسو در ترکیه به وزارت امورخارجه ارائه کرده است. او تأکید کرده بود که ساخت سد ایلیسو قطعاً بر روی تالاب‌ها و ریزگردها تأثیر منفی دارد. با این حال دیپلماسی آب از سوی دولت وقت آن قدر چشمگیر نبود که راه به جایی ببرد.

از سوی دیگر دولت عراق نیز در این سال‌ها در شرایطی که در گیر و دار مبارزه با تروریست‌های داعش و معضلات امنیتی دیگر بود، چندین بار به طور جد معترض ساخت این سد شد و در نهایت نیز راه به جایی نبرد. موضوع آب یکی از مهم‌ترین پرونده‌های مورد بحث مصطفی الکاظمی در سفر دسامبر ۲۰۲۰ به ترکیه نیز بود. با این حال عراقی‌ها در سال‌های گذشته صرفا توانستند آبگیری و سپس افتتاح سد ایلیسو را اندکی به تأخیر بیاندازند. ترکیه در پاسخ به دغدغه مقامات بغداد مدعی شده بود که سد مذکور مانع ورود آب به عراق نخواهد شد و صرفا برای تولید برق استفاده می‌شود. اما واقعیت‌ امر روایت دیگری دارد، به طوریکه هزاران هکتار از زمین‌های کشاورزی پایین دست سد زیر کشت رفته‌اند.

مشخصات جغرافیایی و فنی

سد «ایلیسو» بر روی رود دجله در استان «ماردین» در جنوب شرق ترکیه ساخته شده است. عملیات ساخت این سد در سال ۲۰۰۶ و انحراف رودخانه دجله طی مراسمی در ۲۹ اوت ۲۰۱۲ آغاز شد و قرار بود که در سال ۲۰۱۴ کار ساخت آن به پایان برسد، اما نهایتا در فوریه ۲۰۱۸ این امر اتفاق افتاد اما به دلیل اعتراض‌های محافل رسمی و غیر رسمی عراق، آبگیری آن تا نوامبر ۲۰۱۹ به تعویق افتاد.

این سد یکی از ۲۲ سد و مخزنی است که ترکیه قصد دارد تحت پروژه عظیم «گاپ» بسازد. طبق راهبرد سدسازی ترکیه تحت این پروژه می‌بایست ۱۴ سد بر روی رود فرات و هشت سد بر روی رود دجله ساخته شود. پروژه گاپ هرچند سابقه چندین ده ساله دارد اما به طور جد از سال ۱۹۸۰ از سوی دولت ترکیه پیگیری شده است.

رود دجله که از رشته‌کوههای ترورس در ترکیه سرچشمه می‌گیرد پس از پیمودن ۱۸۵۰ کیلومتر با رود فرات ادغام شده و به شط‌العرب و در نهایت به خلیج همیشه فارس سرازیر می‌شود. نکته قابل توجه اینکه فقط ۲۲ درصد طول رود دجله (۴۰۰ کیلومتر) در داخل خاک ترکیه قرار دارد و ۵۲ درصد (۲۴۰ میلیون متر مکعب) از آب ورودی به آن از منابع آبی ترکیه تأمین می‌شود.


موقعیت سد ایلیسو در جنوب شرق ترکیه

ایلیسو همچنین گنجایش ۴۳ میلیارد متر مکعب آب یعنی سه برابر سد کرخه (بزرگترین سد ایران) دارد و پس از سد آتاتُرک دومین سد بزرگ ترکیه محسوب می‌شود و دولت آنکارا امید دارد که بتواند با استفاده از آن ۱۲۰۰ مگاوات برق تولید کند.

این سد در ۶۵ کیلومتری مرز عراق و با طول ۱۸۲۰ متر و به ارتفاع ۱۳۵ متر بزرگترین سدی است که بر روی رود دجله ساخته شده و عرض آن در قله ۱۵ متر و در پایه آن ۶۱۰ متر است و حوضچه پشت سد آن ۳۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد.

پیشینه

همان‌طور که در خطوط بالا ذکر شد، ساخت سد ایلیسو، در قالب یک پروژه راهبردی به نام گاپ، (به ترکی استانبولی Guneydogu Anadolu Projesi و به اختصار GAP ) صورت گرفته است. ایده اولیه چنین پروژه‌ای به سال ۱۹۳۶ باز می‌گردد. دولت ترکیه مدعی است که هدف از این پروژه کاهش محرومیت منطقه‌ای به‌ وسیله افزایش درآمدها و استاندارد زندگی و همچنین افزایش ثبات اجتماعی و رشد اقتصادی و ایجاد شغل به‌ ویژه در مناطق روستایی است. این پروژه ۹ استان ترکیه را دربر می‌گیرد که شامل آدیامان، باتمان، دیاربکر، غازی‌عینتاپ، کیلیس، سیرت، شانلی‌اورفه، ماردین و شرناق می‌باشد که در حوضه رودخانه‌های فرات و دجله و در میان‌رودان شمالی قرار دارند.

فاز مطالعاتی ساخت سد ایلیسو نیز برای اولین بار در سال ۱۹۵۴ کلید خورد و دولت وقت ترکیه ۵۳ کیلومتر مربع را برای پیدا کردن محل مناسب آن مورد بررسی کارشناسی قرار دارد. تا سال ۱۹۷۱ تعداد ۱۰ نقطه برای ساخت سد معرفی شدند و در سال ۱۹۷۵ ارزیابی فنی و اقتصادی همه نقاط معرفی شده به پایان رسید و نقطه فعلی به دلایل زمین‌شناسی انتخاب شد. دیگر مطالعات نیز از سوی کارشناسان بین‌المللی در سال‌های ۱۹۸۰ الی ۱۹۸۲ انجام شد اما روند کار همچنان کند پیش می‌رفت تا اینکه برنامه رسمی و جامع ساخت سد در سال ۱۹۹۷ در دستورالعمل دولت وقت ترکیه قرار گرفت و در آگوست ۲۰۰۶ اولین سنگ بنای سد گذاشته شد.

تبعات زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی

متأسفانه بسیاری، سال‌ها نسبت به خطرات زیست محیطی پروژه گاپ ترکیه کم توجه بودند تا اینکه به تدریج سر و کله ریزگردها پیدا شد. پدیده‌ای که منشأ اصلی آن خشک شدن تالاب‌ها و نخلستان‌های همسایه غربی یعنی عراق معرفی می‌شود که عامل اصلی آن نیز سیاست سدسازی گسترده ترکیه است. به طوریکه با ساخت و آبگیری سد آتاتُرک به عنوان بزرگترین سد ترکیه و اروپا بر روی رود فرات در سال ۱۹۹۰، شمال سوریه در وهله اول و سپس نخلستان‌ها و دریاچه‌های مرکزی و جنوبی عراق با بحران کم آبی مواجه شده و با یک طوفان، سوغات شوم ریزگردها وارد استان‌های جنوبی ایران شد.

نابودی بیش از شش و نیم میلیون هکتار از اراضی کشاورزی عراق، سوریه، ایجاد کانون‌های فرسایش بادی و تولید گرد و خاک، خشکی عراق و گرد و غبار برخاسته از این کشور بر روی ایران آسیب‌های جبران‌ ناپذیری است که دولت ترکیه با سدسازی و بی توجهی به منافع کشورهای حوزه دجله و فرات عامل آن شده است.

در پی ممانعت ترکیه از ورود آب فرات به سوریه و سپس عراق با ساخت سد آتاترک، ضربه بزرگی به تالاب هورالعظیم وارد آمد به طوری که این تالاب که روزگاری اکوسیستم منطقه را تنظیم کرده و محل صید و امرار معاش مردم منطقه بود، رو به خشکی نهاد و اکنون با افتتاح سد «ایلیسو» به عنوان دیگر منبع آبی هور العظیم باید منتظر مرگ نهایی این چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم سرمایه طبیعی گران‌قیمت و بروز یک فاجعه زیست محیطی برای ایران باشیم.

نکته اینجاست که از ۲۳.۵ میلیون سکنه اطراف دجله، تنها ۱۵ درصد آن در ترکیه زندگی می‌کنند، ۷۹ درصد آن در عراق و شش درصد ساکن ایران هستند، اما با ساخت سد ایلیسو ۵۶ درصد میزان آب ورودی به دجله سهم حوضچه پشت سد و از آن ترکیه می‌شود.

سیاست سدسازی ترکیه در حال حاضر به شکل مستقیم بر آب شرب و مصرفی مردم شمال شرق سوریه تأثیر گذاشته و کم‌آبی در استان‌های الحسکه و رقه موجب نابودی هزاران هکتار از زمین‌های کشاورزی شده است. کاهش محسوس آب ورودی به فرات در کنار تسلط شبه‌نظامیان همسو با ترکیه بر مراکز پمپاژ آب در استان الحسکه شرایط را به جایی رسانده که دولت سوریه چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم مجبور به آب‌رسانی با تانکر برای مردم شهر «قامشلی» شده است.

کاهش قابل توجه آب ورودی به دجله و فرات صرفا تبعات زیست محیطی در پی ندارد و این مسأله اولین اثر مستقیم این اقدام محسوب می‌شود و در ادامه باید منتظر تبعات اجتماعی، اقتصادی و امنیتی باشیم. نابودی کشاورزی، کاهش تولید مواد غذایی، خالی شدن روستاها، مهاجرت به شهر و حاشیه‌نشینی و چرا در ترکیه سرمایه گذاری کنیم معضلات پشت سر آن و در نهایت ناآرامی‌ها و اعتراضات از اثرات ثانویه یک بحران محیط زیستی است، به طوریکه کمبود آب در استان‌های جنوبی عراق یکی از دلایل اعتراضات مردمی در سال‌های ۲۰۱۸ به این سو بوده است.

از سوی دیگر تاکنون مقاله‌های متعددی در خصوص تأثیر بحران زیست محیطی و کم آبی در آغاز جنگ داخلی سوریه نوشته شده و کارشناسان متعددی ریشه ناآرامی‌های سوریه را افزایش جمعیت شهرها و موج مهاجرت روستاییان و افزایش مشکلات معیشتی در پی آن، می‌دانند.

جغرافیا به مثابه اهرم قدرت

«رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه در سخنرانی خود در روز شنبه در مراسم افتتاح سد «ایلیسو» گفت: «ما باید از تمام توان بالقوه خود برای محافظت از کشورمان برابر بحران غذایی ناشی از خشکسالی و به طور مشابه برابر بحران انرژی که به طور فزاینده قابل مشاهده است، استفاده کنیم.»

وی ادامه داد: «ما نمی‌توانیم حتی یک قطره از منابع آبی کشورمان را هدر دهیم. همچنین باید تولید انرژی‌های تجدیدپذیر را بر اساس منابع خودمان به حداکثر برسانیم.» از این جمله به خوبی مشخص است که در تفکر دولتمردان ترکیه ورود آب دجله و فرات به سوریه و عراق، به معنای هدر رفت آب محسوب می‌شود.

دولت ترکیه از پیوستن به کنوانسیون استفاده غیرکشتیرانی از جریان‌های آبی بین‌المللی خودداری کرده است. این کنوانسیون در می ۱۹۹۷ در نیویورک به تصویب رسید و تنها سند بین‌المللی ناظر بر جریان‌های آب شیرین مشترک جهان است. این کنوانسیون کشورها را موظف کرده است که منابع آبی مشترک را به صورت «عادلانه» و «منصفانه» مصرف و از «ضرر رساندن» به همدیگر خودداری کنند. ترکیه مدعی است که این کنوانسیون در موضوع دجله و فرات به نفع کشورهای پایین دستی این رودها تنظیم شده و طبق منافع آن‌هاست.

به نظر می‌رسد ترکیه تلاش دارد از تمامی فرصت‌ها و امکانات طبیعی و غیر طبیعی برای تحمیل خود به کشورهای منطقه بهره ببرد. در این‌جا ما با مسأله جغرافیا به عنوان یک اهرم قدرت مواجه هستیم. اردوغان در سخنرانی خود در روز شنبه گفت که جهان و ترکیه با بحران آب مواجه است؛ آیا ترکیه تلاش دارد خود را برای فردای منطقه و افزایش بحران کم آبی آماده کرده و سلطه آبی منطقه را در دست بگیرد؟

ترکیه و اردوغان هر هدفی در پشت این سدسازی‌ها داشته باشند، اما تبعات منفی آن قابل انکار نیست و آثار آن لاجرم گریبانگیر ایران نیز خواهد بود. هرچند علاج واقعه پیش از وقوع آن باید صورت گیرد و اکنون دیگر برای مقابله با سدسازی‌های ترکیه دیر است، اما می‌توان با تحت فشار قرار دادن آنکارا و استفاده از اهرم‌های مختلف فشار، ترکیه را برای آزادسازی حجم بیشتری از آب پشت سد‌های خود به روی دجله و فرات مجاب یا مجبور کرد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا